Czy UPPZ kategorii 3 można wprowadzić do obrotu jako materiał paszowy bez metod przetwarzania 1–7 z rozporządzenia 142/2011?

UPPZ kategorii 3 oraz otrzymane z nich produkty pochodne mogą w określonych przypadkach zostać wprowadzone do obrotu jako materiały paszowe bez zastosowania standardowych metod przetwarzania 1–7.

Nie oznacza to jednak, że każdy  produkt uboczny pochodzenia zwierzęcego kategorii 3 można bezpośrednio przeznaczyć do żywienia zwierząt.

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 142/2011 przewiduje w załączniku X szczególne wymagania dla konkretnych grup produktów. Dotyczy to między innymi mleka i produktów mlecznych, żelatyny, hydrolizatów białkowych, kolagenu, produktów jajecznych oraz niektórych dawnych środków spożywczych.

Tak. Niektóre UPPZ kategorii 3 i produkty pochodne mogą zostać wprowadzone do obrotu jako materiały paszowe bez zastosowania metod 1–7, jeżeli spełniają szczególne wymagania odpowiedniej sekcji załącznika X do rozporządzenia nr 142/2011. Brak metod 1–7 nie oznacza jednak braku wymaganego przetwarzania, kontroli ani nadzoru weterynaryjnego.

UPPZ kategorii 3 jako materiał paszowy – podstawowa zasada

Zgodnie z art. 31 rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego i produkty pochodne przeznaczone do żywienia zwierząt gospodarskich mogą być wprowadzane do obrotu, jeżeli:

• pochodzą z materiału kategorii 3 dopuszczonego do danego zastosowania,

• zostały zebrane, przetworzone i wprowadzone do obrotu zgodnie z wymaganiami prawa,

• pochodzą z odpowiednio zarejestrowanego lub zatwierdzonego przedsiębiorstwa lub zakładu,

• nie stwarzają niedopuszczalnego zagrożenia dla zdrowia ludzi lub zwierząt,

• spełniają wymagania szczegółowe określone w rozporządzeniu nr 142/2011.

Samo zakwalifikowanie danego surowca jako UPPZ kategorii 3 nie oznacza jeszcze, że jest on materiałem paszowym. Kategoria UPPZ określa poziom ryzyka i możliwe kierunki zagospodarowania. Status materiału paszowego wymaga dodatkowo spełnienia wymagań prawa UPPZ, prawa paszowego oraz ograniczeń dotyczących żywienia poszczególnych gatunków zwierząt.

Czy zawsze trzeba stosować metody przetwarzania UPPZ 1–7?

Nie. Metody przetwarzania 1–7 określone w załączniku IV do rozporządzenia nr 142/2011 są standardowymi metodami przetwarzania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Obejmują wymagania dotyczące między innymi:

• wielkości cząstek materiału,

• temperatury procesu,

• czasu działania temperatury,

• ciśnienia,

• ciągłego lub okresowego przebiegu procesu,

• monitorowania parametrów krytycznych.

Załącznik X do rozporządzenia nr 142/2011 wprowadza jednak szczególne wymagania dla materiałów paszowych pochodzenia zwierzęcego. Dla niektórych produktów zamiast metod 1–7 mogą być stosowane inne, właściwe dla danego produktu procesy technologiczne.

Mogą to być przykładowo:

• pasteryzacja lub sterylizacja produktów mlecznych,

• suszenie połączone z określoną obróbką cieplną,

• zakwaszanie produktu po obróbce cieplnej,

• kontrolowany proces otrzymywania żelatyny,

• hydroliza białka,

• proces produkcji kolagenu,

• proces przetwarzania produktów jajecznych zapewniający osiągnięcie wymaganych parametrów mikrobiologicznych,

• wcześniejsze przetworzenie produktu jako środka spożywczego.

Brak obowiązku zastosowania metod 1–7 nie oznacza zatem możliwości wprowadzenia do obrotu materiału nieprzetworzonego. Podmiot musi wykazać, że zastosował właściwy proces określony w odpowiedniej sekcji załącznika X albo że produkt został wcześniej legalnie i skutecznie przetworzony jako żywność.

Przykład: Sekcja 4 załącznika X – mleko, siara i niektóre produkty pochodne

Sekcja 4 rozdziału II załącznika X określa szczegółowe wymagania dotyczące:

• mleka,

• produktów na bazie mleka,

• produktów pochodnych mleka,

• siary,

• produktów na bazie siary.

W praktyce do tej grupy mogą należeć między innymi niektóre partie mleka w proszku, serwatki, proszku serwatkowego, produktów mlecznych, produktów ubocznych przemysłu mleczarskiego lub produktów na bazie siary, które mają zostać przeznaczone do zastosowania paszowego.

Czy produkty mleczne muszą być przetworzone metodą 1–7?

Nie zawsze. Sekcja 4 przewiduje szczególne procesy właściwe dla mleka i produktów mlecznych. W zależności od rodzaju produktu i planowanego obrotu może być wymagane zastosowanie między innymi:

• sterylizacji,

• obróbki UHT,

• pasteryzacji HTST,

• dwukrotnej obróbki cieplnej,

• połączenia pasteryzacji z suszeniem,

• połączenia obróbki cieplnej z obniżeniem pH,

• szczególnych warunków dotyczących serwatki,

• szczególnych warunków zdrowotnych dotyczących siary i produktów na bazie siary.

Oznacza to, że produkt mleczny może zostać wprowadzony do obrotu jako materiał paszowy bez zastosowania standardowej metody 1–7, jeżeli został poddany procesowi określonemu w sekcji 4 i spełnia wszystkie pozostałe warunki.

Nie należy jednak przyjmować, że każde surowe mleko, siara lub nieprzetworzony produkt mleczny mogą być swobodnie wprowadzone do obrotu paszowego. Dla niektórych produktów i kierunków wykorzystania wymagane są dodatkowe warunki, ograniczenia terytorialne albo zgoda właściwego organu.

Przykład: Sekcja 5 załącznika X – żelatyna i hydrolizat białkowy

Sekcja 5 określa szczegółowe wymagania dotyczące żelatyny i hydrolizatów białkowych nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, które mają być stosowane w łańcuchu paszowym.

Żelatyna paszowa

Żelatyna może być otrzymywana z dopuszczonego materiału kategorii 3, jeżeli proces jej produkcji spełnia wymagania określone w rozporządzeniu.

Proces może obejmować między innymi:

• przygotowanie i oczyszczenie surowca,

• obróbkę kwasem lub zasadą,

• płukanie,

• regulację pH,

• ekstrakcję termiczną,

• filtrację,

• oczyszczanie,

• zabezpieczenie gotowego produktu przed ponownym zanieczyszczeniem.

Jeżeli żelatyna została wcześniej legalnie wyprodukowana jako produkt przeznaczony do spożycia przez ludzi, nie zawsze istnieje konieczność jej ponownego przetwarzania metodą 1–7 przed skierowaniem do zastosowania paszowego. Konieczne jest jednak udokumentowanie jej pochodzenia, procesu produkcji i bezpieczeństwa.

Hydrolizat białkowy

Hydrolizat białkowy musi być wynikiem kontrolowanego procesu hydrolizy. Nie można uznać zwykłego rozdrobnienia, zmielenia lub zmieszania surowca białkowego za proces wytwarzania hydrolizatu.

W przypadku hydrolizatu białkowego pochodzącego od przeżuwaczy szczególne znaczenie ma wymaganie dotyczące masy cząsteczkowej. Zgodnie z sekcją 5 hydrolizat białkowy pochodzący od przeżuwaczy powinien mieć masę cząsteczkową poniżej 10 000 daltonów.

Podmiot powinien posiadać dowody potwierdzające:

• pochodzenie surowca,

• status kategorii 3,

• przebieg procesu hydrolizy,

• parametry produktu końcowego,

• zabezpieczenie przed zanieczyszczeniem,

• dopuszczalność zastosowania dla określonego gatunku zwierząt.

Przykład: Sekcja 10 załącznika X – dawne środki spożywcze

Ważnym przypadkiem są również dawne środki spożywcze zakwalifikowane jako materiał kategorii 3 na podstawie art. 10 lit. f rozporządzenia nr 1069/2009.

Są to produkty, które zostały wyprodukowane jako żywność, ale nie są już przeznaczone do spożycia przez ludzi, na przykład z powodu:

• błędów opakowania,

• wad wyglądu,

• nadprodukcji,

• zmiany receptury lub asortymentu,

• wycofania handlowego,

• innych przyczyn, które nie powodują zagrożenia dla zdrowia ludzi lub zwierząt.

Niektóre dawne środki spożywcze mogą być wprowadzone do obrotu do żywienia zwierząt gospodarskich bez dalszego przetwarzania UPPZ, jeżeli:

• zostały wcześniej przetworzone jako żywność albo zgodnie z rozporządzeniem nr 142/2011,

• zawierają wyłącznie dopuszczone składniki pochodzenia zwierzęcego,

• nie miały kontaktu z innymi, niedopuszczonymi materiałami kategorii 3,

• zostały zabezpieczone przed zanieczyszczeniem,

• nie zostały wycofane z powodu zagrożenia zdrowotnego.

Do tej grupy mogą należeć przykładowo niektóre:

• wyroby piekarnicze zawierające mleko lub jaja,

• ciastka i wyroby cukiernicze,

• produkty zbożowe z dodatkiem mleka,

• wyroby zawierające miód,

• produkty zawierające żelatynę lub kolagen,

• produkty zawierające dopuszczone tłuszcze wytopione.

Nie dotyczy to jednak dawnych środków spożywczych zawierających dowolne składniki zwierzęce. Skład produktu musi odpowiadać katalogowi określonemu w sekcji 10, a wcześniejsze przetworzenie żywności musi być udokumentowane.

Kiedy odpowiedź brzmi „nie”?

Nie można przyjąć ogólnej zasady, że każdy materiał kategorii 3 może być wprowadzony do obrotu jako materiał paszowy bez przetwarzania.

Bez właściwego procesu nie można co do zasady przeznaczać do zwykłego obrotu paszowego między innymi:

• surowego mięsa i surowych podrobów,

• nieprzetworzonych pozostałości poubojowych,

• surowych produktów rybnych,

• niekontrolowanych mieszanin różnych UPPZ,

• produktów o nieustalonym pochodzeniu,

• produktów wycofanych z powodu zagrożenia mikrobiologicznego lub chemicznego,

• produktów zanieczyszczonych materiałem kategorii 1 lub 2,

• produktów zawierających niedopuszczone odpady gastronomiczne,

• materiałów, dla których nie można wykazać skuteczności procesu.

Odrębne zasady obowiązują również w przypadku surowej karmy dla zwierząt domowych, żywienia zwierząt futerkowych, zwierząt w ogrodach zoologicznych lub innych szczególnych zastosowań. Nie należy ich utożsamiać z wprowadzaniem materiału paszowego do żywienia zwierząt gospodarskich.

Jakie pozostałe wymagania musi spełnić podmiot paszowy?

Nawet jeżeli metody 1–7 nie są wymagane, podmiot nadal musi spełnić pozostałe obowiązki prawa UPPZ i prawa paszowego.

W zależności od rodzaju działalności konieczne może być:

• zatwierdzenie albo rejestracja zakładu przez Inspekcję Weterynaryjną,

• rejestracja podmiotu paszowego zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 183/2005,

• wdrożenie zasad higieny produkcji pasz,

• wdrożenie i utrzymywanie procedur opartych na zasadach HACCP,

• kwalifikowanie i zatwierdzanie dostawców,

• prowadzenie identyfikowalności dostaw i odbiorców,

• stosowanie dokumentów handlowych właściwych dla UPPZ,

• udokumentowanie pochodzenia materiału kategorii 3,

• udokumentowanie parametrów zastosowanego procesu,

• walidacja procesu technologicznego,

• prowadzenie badań mikrobiologicznych,

• prawidłowe oznakowanie materiału paszowego,

• spełnienie wymagań rozporządzenia (WE) nr 767/2009,

• przestrzeganie ograniczeń wynikających z rozporządzenia (WE) nr 999/2001.

 

Szczególne znaczenie mają przepisy dotyczące zakazu skarmiania. Produkt może spełniać wymagania technologiczne załącznika X, ale jego wykorzystanie w żywieniu określonego gatunku zwierząt może być nadal niedopuszczalne.

Jak ocenić możliwość wprowadzenia konkretnego produktu do obrotu?

Przed rozpoczęciem produkcji lub sprzedaży należy przeprowadzić indywidualną ocenę prawną i technologiczną produktu.

Ocena powinna odpowiedzieć przynajmniej na następujące pytania:

• Z jakiego surowca powstaje produkt?

• Do którego punktu art. 10 rozporządzenia nr 1069/2009 należy przypisać materiał?

• Czy materiał jest UPPZ, czy już produktem pochodnym?

• Czy został wcześniej przetworzony jako żywność?

• Która sekcja załącznika X ma zastosowanie?

• Czy wymagane jest zastosowanie metody 1–7?

• Jaki alternatywny proces przewiduje właściwa sekcja?

• Czy proces został zwalidowany i udokumentowany?

• Czy produkt spełnia wymagania mikrobiologiczne i chemiczne?

• Dla jakiego gatunku i kategorii zwierząt jest przeznaczony?

• Czy występują ograniczenia wynikające z przepisów TSE?

• Czy zakład posiada właściwą rejestrację lub zatwierdzenie?

• Czy produkt może zostać prawidłowo nazwany i oznakowany jako materiał paszowy?

 

Dopiero łączna analiza tych elementów pozwala potwierdzić, czy dany produkt może zostać legalnie wprowadzony do obrotu bez zastosowania metod przetwarzania 1–7.

Najczęstszy błąd – mylenie UPPZ kategorii 3 z gotowym materiałem paszowym

Jednym z najczęściej spotykanych błędów jest założenie, że skoro produkt należy do kategorii 3, może automatycznie zostać sprzedany jako pasza lub materiał paszowy.

W rzeczywistości należy rozdzielić trzy etapy:

• klasyfikację UPPZ – określenie kategorii i podstawy prawnej;

• przetworzenie lub zastosowanie szczególnego procesu – zgodnie z właściwą sekcją załącznika X;

• wprowadzenie do obrotu paszowego – zgodnie z wymaganiami dotyczącymi higieny, bezpieczeństwa, oznakowania i identyfikowalności.

 

Brak analizy któregokolwiek z tych etapów może prowadzić do zakwestionowania produktu przez Inspekcję Weterynaryjną.

 

Potrzebujesz oceny UPPZ kategorii 3 lub materiału paszowego?

Source of Solutions Poland wspiera przedsiębiorstwa w prawidłowej kwalifikacji produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego oraz ocenie możliwości ich wykorzystania w sektorze paszowym.

Zakres wsparcia może obejmować:

• klasyfikację UPPZ kategorii 3,

• ocenę możliwości wprowadzenia produktu jako materiału paszowego,

• ustalenie właściwej sekcji załącznika X,

• określenie wymaganego procesu technologicznego,

• opracowanie procedur produkcyjnych i higienicznych,

• przygotowanie dokumentacji HACCP,

• opracowanie planu badań i walidacji procesu,

• przygotowanie dokumentacji dla Inspekcji Weterynaryjnej,

• weryfikację oznakowania materiałów paszowych,

• przygotowanie zakładu do rejestracji lub zatwierdzenia.

Skontaktuj się z Source of Solutions Poland i sprawdź, jakie wymagania mają zastosowanie do konkretnego produktu oraz procesu technologicznego.

Galeria zdjęć