Listeria monocytogenes od 1 lipca 2026 r. –  Czy Twoja dokumentacja shelf-life jest wystarczająca?

Od 1 lipca 2026 r. obowiązują zmienione kryteria bezpieczeństwa dotyczące Listeria monocytogenes w żywności gotowej do spożycia (RTE), która umożliwia wzrost tej bakterii. Zmiana ma bezpośrednie znaczenie dla producentów żywności chłodzonej, dań gotowych, produktów garmażeryjnych, sałatek, kanapek, produktów mlecznych, mięsnych, rybnych i innych produktów spożywanych bez dalszej obróbki skutecznie eliminującej zagrożenie.

Najważniejsze pytanie dla producenta brzmi dziś nie tylko: „czy badamy produkt na Listeria monocytogenes?”, ale przede wszystkim:

„Czy potrafimy udokumentować, że Listeria monocytogenes nie przekroczy 100 jtk/g przez cały deklarowany okres trwałości produktu?”

Jeżeli producent żywności RTE zdolnej do wspierania wzrostu Listeria monocytogenes nie jest w stanie wykazać tego w sposób akceptowalny dla właściwego organu, zastosowanie ma bardziej restrykcyjne kryterium: Listeria monocytogenes – nie wykryto w 25 g przez cały okres, w którym produkt znajduje się na rynku w ramach swojego terminu trwałości.

 

Najważniejsze w skrócie – Listeria monocytogenes od 1 lipca 2026 r.

 

Co dokładnie zmieniło się 1 lipca 2026 r.?

Zmiana została wprowadzona rozporządzeniem Komisji (UE) 2024/2895 zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 2073/2005 w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych.

Dotyczy ona kategorii 1.2, czyli:

żywności gotowej do spożycia umożliwiającej wzrost Listeria monocytogenes, z wyjątkiem żywności przeznaczonej dla niemowląt oraz żywności specjalnego przeznaczenia medycznego.

Do 30 czerwca 2026 r. w sytuacji, gdy producent nie był w stanie wykazać, że poziom Listeria monocytogenes nie przekroczy 100 jtk/g przez cały okres trwałości, kryterium „nie wykryto w 25 g” odnosiło się do etapu, zanim produkt opuścił bezpośrednią kontrolę producenta.

Od 1 lipca 2026 r. to się zmieniło.

Jeżeli producent nie potrafi wykazać, że poziom Listeria monocytogenes nie przekroczy 100 jtk/g przez cały okres trwałości, kryterium:

„Listeria monocytogenes – nie wykryto w 25 g”

ma zastosowanie również do produktów znajdujących się już na rynku przez cały okres ich trwałości.

Oznacza to istotne przesunięcie ciężaru z samego badania produktu przed zwolnieniem partii na udokumentowane wykazanie bezpieczeństwa produktu przez cały deklarowany shelf-life.

 

100 jtk/g czy „nie wykryto w 25 g” – które kryterium dotyczy produktu?

To jedno z najważniejszych pytań, jakie powinien obecnie zadać sobie producent żywności RTE.

Wariant 1 – producent potrafi wykazać bezpieczeństwo przez cały shelf-life

Jeżeli producent jest w stanie wykazać, w sposób akceptowalny dla właściwego organu, że poziom Listeria monocytogenes nie przekroczy 100 jtk/g przez cały okres trwałości produktu, zastosowanie może mieć kryterium ilościowe 100 jtk/g.

Nie wystarczy jednak samo założenie, że produkt jest bezpieczny.

Wniosek musi mieć podstawę w odpowiednich danych, analizach lub badaniach.

 

Wariant 2 – producent nie posiada wystarczających dowodów

Jeżeli producent nie może wykazać, że poziom Listeria monocytogenes pozostanie poniżej 100 jtk/g przez cały okres trwałości, zastosowanie ma kryterium:

nie wykryto Listeria monocytogenes w 25 g.

Od 1 lipca 2026 r. kryterium to nie kończy się już w momencie opuszczenia produktu spod bezpośredniej kontroli producenta. Dotyczy produktu znajdującego się na rynku przez cały jego okres trwałości.

 

Czy zmiana dotyczy każdego producenta żywności?

Nie. Kluczowe znaczenie ma prawidłowa klasyfikacja produktu.

Producent powinien przede wszystkim ustalić:

• czy produkt jest żywnością Ready-to-Eat (RTE),

• czy przed spożyciem konsument wykonuje obróbkę skutecznie eliminującą lub ograniczającą zagrożenie mikrobiologiczne,

• czy produkt umożliwia wzrost Listeria monocytogenes,

• do której kategorii rozporządzenia (WE) nr 2073/2005 należy produkt,

• jakie kryterium Listeria monocytogenes ma do niego zastosowanie.

Więcej na temat specyfiki tej grupy produktów opisujemy również w naszym przewodniku: HACCP dla żywności Ready-to-Eat (RTE) – wymagania, Listeria i bezpieczeństwo produkcji.

 

Jakie produkty mogą być szczególnie zainteresowane zmianą?

Analizy wymagają przede wszystkim produkty RTE, które są przechowywane przez okres umożliwiający potencjalny wzrost Listeria monocytogenes i których właściwości fizykochemiczne nie pozwalają automatycznie zakwalifikować ich jako produktów niewspierających wzrostu bakterii.

W praktyce mogą to być – zależnie od receptury, procesu, pH, aktywności wody, opakowania i warunków przechowywania – między innymi:

• chłodzone dania gotowe,

• produkty garmażeryjne,

• sałatki i surówki,

• kanapki, wrapy i produkty convenience,

• produkty mięsne RTE,

• wędliny i produkty plastrowane,

• produkty rybne przeznaczone do bezpośredniego spożycia,

• produkty mleczne,

• sery i produkty serowe,

• desery chłodzone,

• produkty pakowane próżniowo lub w atmosferze modyfikowanej,

• inne produkty spożywane bez dalszej obróbki eliminującej Listeria monocytogenes.

Sama nazwa produktu nie przesądza jednak o klasyfikacji. Ocenie powinny podlegać jego rzeczywiste właściwości, receptura, proces technologiczny, sposób pakowania, warunki dystrybucji i deklarowany termin przydatności do spożycia.

 

Kiedy produkt uznaje się za niewspierający wzrostu Listeria monocytogenes?

Rozporządzenie wskazuje pewne grupy produktów, które mogą być automatycznie klasyfikowane jako niezdolne do wspierania wzrostu Listeria monocytogenes.

Dotyczy to między innymi produktów:

• o pH ≤ 4,4,

• o aktywności wody aw ≤ 0,92,

• o pH ≤ 5,0 i jednocześnie aw ≤ 0,94,

• o okresie trwałości krótszym niż 5 dni.

Inne produkty mogą również zostać zakwalifikowane jako niewspierające wzrostu Listeria monocytogenes, jeżeli producent posiada odpowiednie naukowe uzasadnienie takiej klasyfikacji.

Dlatego jednym z pierwszych działań po zmianie przepisów powinien być przegląd klasyfikacji produktów RTE wraz z dokumentacją stanowiącą podstawę tej klasyfikacji.

 

Czy każdy producent musi wykonać challenge test?

Nie. Challenge test nie jest automatycznie obowiązkowy dla każdego produktu RTE.

To bardzo ważne, ponieważ w praktyce przedsiębiorstwa często spotykają się z uproszczonym stwierdzeniem:

„Od 1 lipca 2026 r. trzeba zrobić challenge test na Listerię”.

Takiego ogólnego obowiązku przepisy nie wprowadzają.

Producent powinien jednak posiadać wystarczające dowody pozwalające wykazać zgodność produktu z właściwym kryterium przez cały okres jego trwałości.

W zależności od produktu i dostępnych informacji mogą być wykorzystywane różne elementy oceny.

 

Jak można wykazać bezpieczeństwo produktu przez cały okres trwałości?

Aktualne wytyczne dotyczące Listeria monocytogenes wskazują, że ocena shelf-life może obejmować między innymi:

• charakterystykę fizykochemiczną produktu,

• pH,

• aktywność wody (aw),

• zawartość soli,

• stężenie substancji konserwujących,

• rodzaj zastosowanego systemu pakowania,

• proces technologiczny,

• możliwość ponownego skażenia produktu po etapie redukującym zagrożenie,

• warunki magazynowania i dystrybucji,

• deklarowany okres trwałości,

• dane historyczne dotyczące produktu i procesu,

• dostępną literaturę naukową,

• modelowanie mikrobiologii predykcyjnej,

• challenge test,

• durability study, czyli badanie trwałości produktu w odniesieniu do naturalnie występującego mikroorganizmu.

Zakres dowodów powinien być dobrany indywidualnie do produktu.

 

Challenge test a durability study – jaka jest różnica?

Challenge test

Challenge test polega na kontrolowanym wprowadzeniu odpowiedniego mikroorganizmu do produktu i obserwacji jego zachowania w określonych warunkach przechowywania.

Badanie może służyć między innymi do oceny, czy produkt umożliwia wzrost Listeria monocytogenes oraz jaka może być dynamika tego wzrostu podczas okresu trwałości.

 

Durability study

Badanie trwałości – durability study – służy ocenie zachowania Listeria monocytogenes, która może naturalnie występować w produkcie podczas jego okresu trwałości, w przewidywalnych warunkach przechowywania i dystrybucji.

Dobór właściwego rodzaju badania powinien wynikać z celu, jaki producent musi osiągnąć, charakterystyki produktu oraz posiadanych wcześniej danych.

 

Masz badanie shelf-life sprzed kilku lat? Sprawdź, czy nadal jest reprezentatywne

Samo posiadanie raportu z challenge testu lub badania trwałości nie powinno automatycznie zamykać tematu.

Producent powinien sprawdzić, czy badanie nadal odpowiada rzeczywistemu produktowi i procesowi.

Warto zweryfikować między innymi, czy od czasu wykonania badania nie zmieniły się:

• receptura produktu,

• pH lub aktywność wody,

• dostawcy lub właściwości kluczowych surowców,

• technologia produkcji,

• parametry obróbki termicznej,

• sposób chłodzenia,

• miejsce krojenia lub pakowania,

• rodzaj opakowania,

• atmosfera ochronna,

• warunki przechowywania,

• łańcuch chłodniczy,

• deklarowany termin przydatności do spożycia,

• wielkość lub format opakowania.

 

Zmiana istotnego parametru produktu lub procesu może oznaczać konieczność ponownej oceny aktualności wcześniejszej walidacji shelf-life.

 

Sam wynik „Listeria – nie wykryto” nie wystarczy do walidacji terminu trwałości

Jednym z częstych błędów jest utożsamianie badania gotowego produktu z pełną oceną bezpieczeństwa shelf-life.

Wynik:

„Listeria monocytogenes – nie wykryto w 25 g”

dla jednej lub kilku partii potwierdza wynik badania tych konkretnych próbek. Nie daje jednak sam w sobie pełnej odpowiedzi na pytanie, jak Listeria monocytogenes zachowałaby się w produkcie w przypadku jego skażenia podczas całego okresu trwałości.

Dlatego aktualne podejście do bezpieczeństwa RTE powinno łączyć:

• HACCP i GHP,

• kontrolę surowców,

• walidację procesów redukujących zagrożenia,

• zapobieganie rekontaminacji,

• monitoring środowiskowy,

• badania produktu,

• analizę trendów,

• prawidłowo zwalidowany okres trwałości.

Jeżeli system HACCP nie uwzględnia aktualnej oceny zagrożenia Listeria monocytogenes, warto przeprowadzić audyt HACCP dla zakładu spożywczego lub zaktualizować analizę zagrożeń.

 

Monitoring środowiskowy Listeria – drugi obszar, który warto sprawdzić

Zmiany dotyczące kryterium produktu nie eliminują obowiązków związanych z kontrolą środowiska produkcyjnego.

Przedsiębiorstwa produkujące żywność RTE, która może stwarzać zagrożenie Listeria monocytogenes dla zdrowia publicznego, powinny uwzględniać pobieranie próbek z obszarów produkcyjnych oraz wyposażenia w ramach swojego programu badań.

Monitoring środowiskowy powinien być elementem systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności, a nie wyłącznie zbiorem przypadkowych wymazów wykonywanych kilka razy w roku.

W praktyce warto sprawdzić:

 

• czy zakład posiada formalny Environmental Monitoring Programme (EMP),

• czy punkty pobierania próbek wynikają z analizy ryzyka,

• czy uwzględniono powierzchnie kontaktujące się i niekontaktujące się z żywnością,

• czy plan obejmuje miejsca trudne do mycia i potencjalne nisze Listeria,

• czy uwzględniono odpływy, połączenia urządzeń, konstrukcje, koła, uszczelnienia i obszary wilgotne,

• czy częstotliwość badań jest uzasadniona,

• czy wyniki są analizowane w czasie,

• czy istnieją poziomy alertowe i zasady eskalacji,

• czy dodatni wynik uruchamia dochodzenie przyczynowe,

• czy po działaniach korygujących wykonywana jest odpowiednia weryfikacja skuteczności.

 

5 pytań, które producent RTE powinien zadać sobie teraz

1. Czy wszystkie nasze produkty są prawidłowo zaklasyfikowane?

Nie należy zakładać, że produkt jest lub nie jest RTE wyłącznie na podstawie jego nazwy handlowej. Znaczenie ma przeznaczenie produktu i sposób jego konsumpcji.

 

2. Czy wiemy, które produkty umożliwiają wzrost Listeria monocytogenes?

Kluczowe są między innymi pH, aw, skład produktu, zastosowane substancje konserwujące, sposób pakowania, proces produkcyjny i okres trwałości.

 

3. Czy potrafimy udowodnić, że nie przekroczymy 100 jtk/g?

Jeżeli odpowiedź brzmi „tak”, kolejne pytanie powinno brzmieć:

„Na podstawie jakich dowodów?”

Deklaracja bez dokumentacji nie jest walidacją.

 

4. Czy nasze badania shelf-life są nadal aktualne?

Należy ocenić reprezentatywność badań wobec obecnej receptury, procesu, opakowania, warunków dystrybucji i deklarowanego terminu trwałości.

 

5. Czy monitoring środowiskowy naprawdę daje nam informację o ryzyku?

Program powinien pozwalać wykrywać trendy i potencjalne miejsca utrzymywania się Listeria w środowisku zakładu, a nie jedynie generować kolejne wyniki laboratoryjne.

 

Co powinien zrobić producent żywności RTE po 1 lipca 2026 r.?

Praktyczny przegląd można przeprowadzić w następującej kolejności:

• Przygotuj pełną listę produktów RTE.

• Zweryfikuj klasyfikację każdego produktu w odniesieniu do Listeria monocytogenes.

• Sprawdź pH, aw, skład i deklarowany shelf-life.

• Określ właściwe kryterium mikrobiologiczne dla każdej grupy produktów.

• Zbierz istniejące dowody potwierdzające bezpieczeństwo przez cały okres trwałości.

• Zweryfikuj aktualność challenge testów i durability studies.

• Oceń, czy konieczne są dodatkowe badania lub modelowanie.

• Przejrzyj plan badań mikrobiologicznych gotowego produktu.

• Zweryfikuj Environmental Monitoring Programme.

• Zaktualizuj analizę zagrożeń HACCP.

• Określ działania przy wyniku dodatnim Listeria spp. lub Listeria monocytogenes.

• Udokumentuj podstawę ustalenia terminu trwałości produktu.

 

 

Najczęstszy problem: „Mamy termin przydatności 21 dni, bo taki był zawsze”

To podejście może być szczególnie ryzykowne w przypadku produktów RTE.

Deklarowany termin przydatności powinien mieć uzasadnienie uwzględniające bezpieczeństwo mikrobiologiczne produktu.

Jeżeli firma deklaruje np. 21, 30 czy 45 dni trwałości produktu chłodzonego, powinna być przygotowana na wykazanie, dlaczego taki okres został uznany za bezpieczny.

W przypadku Listeria monocytogenes pytanie może więc brzmieć:

„Na podstawie czego wiemy, że produkt pozostanie zgodny z właściwym kryterium również ostatniego dnia deklarowanego okresu trwałości?”

 

Czy potrzebujesz nowych badań?

Niekoniecznie.

Pierwszym krokiem nie powinno być automatyczne wysyłanie wszystkich produktów do laboratorium.

Najpierw warto przeprowadzić przegląd istniejących danych i dokumentacji.

Może się okazać, że przedsiębiorstwo posiada już część potrzebnych dowodów, np.:

 

• wyniki pH i aw,

• dane historyczne,

• wyniki badań produktu,

• badania shelf-life,

• wcześniejsze challenge testy,

• dane dotyczące procesu technologicznego,

• walidację obróbki termicznej,

• wyniki monitoringu środowiskowego,

• literaturę naukową dotyczącą porównywalnego produktu.

 

Dopiero po analizie tych informacji można rozsądnie określić, czego rzeczywiście brakuje i czy konieczne jest wykonanie dodatkowych badań.

 

Listeria monocytogenes a HACCP – czy trzeba aktualizować dokumentację?

Jeżeli zmienione wymagania mają zastosowanie do produktów przedsiębiorstwa, warto zweryfikować również system HACCP.

Przegląd powinien obejmować między innymi:

• opis produktu i jego przeznaczenie,

• klasyfikację RTE,

• analizę zagrożeń biologicznych,

• środki kontroli Listeria monocytogenes,

• program badań mikrobiologicznych,

• monitoring środowiska produkcyjnego,

• walidację procesów,

• walidację shelf-life,

• procedurę postępowania z wynikiem niezgodnym,

• działania korygujące,

• zasady wycofania i recall.

Source of Solutions Poland realizuje wdrożenia i aktualizacje systemów HACCP dla producentów żywności, w tym przedsiębiorstw produkujących żywność Ready-to-Eat.

 

Listeria monocytogenes w BRCGS i IFS Food

Dla zakładów certyfikowanych problem nie ogranicza się wyłącznie do zgodności prawnej.

Prawidłowa ocena ryzyka mikrobiologicznego, monitoring środowiska, walidacja trwałości produktu, analiza wyników oraz działania po wykryciu patogenu mają również bezpośrednie znaczenie dla funkcjonowania systemów bezpieczeństwa żywności.

Przed kolejnym audytem warto więc sprawdzić, czy zmiana przepisów została prawidłowo uwzględniona w funkcjonującym systemie.

Source of Solutions Poland wspiera przedsiębiorstwa również we wdrożeniu i aktualizacji BRCGS Food Safety oraz wdrożeniu IFS Food v.8.

 

Jak Source of Solutions Poland może pomóc producentom RTE?

Jeżeli nie masz pewności, czy obecna dokumentacja produktu jest wystarczająca po zmianach obowiązujących od 1 lipca 2026 r., możemy przeprowadzić analizę obecnego systemu i wskazać konkretne działania wymagające uzupełnienia.

Zakres wsparcia może obejmować:

• kwalifikację produktów jako RTE lub non-RTE,

• ocenę właściwego kryterium Listeria monocytogenes,

• przegląd dokumentacji pH i aw,

• analizę obecnego shelf-life,

• przegląd istniejących challenge testów i durability studies,

• ocenę, czy dostępne dowody są wystarczające,

• określenie potrzeby wykonania dodatkowych badań,

• przygotowanie zakresu badań dla laboratorium,

• weryfikację planu badań mikrobiologicznych,

• opracowanie lub przegląd Environmental Monitoring Programme,

• aktualizację analizy zagrożeń HACCP,

• przegląd procedury postępowania z wynikiem dodatnim,

• przygotowanie zakładu do kontroli urzędowej,

• przygotowanie do audytu BRCGS lub IFS Food.

 

Możemy również przeprowadzić audyt HACCP dla zakładu spożywczego, podczas którego zweryfikujemy dokumentację i praktykę zakładu w odniesieniu do rzeczywistych procesów produkcyjnych.

 

Szkolenie HACCP i Listeria dla producentów RTE

Dla przedsiębiorstw, które chcą przygotować zespół jakości, technologów oraz osoby odpowiedzialne za HACCP do właściwego zarządzania ryzykiem Listeria monocytogenes, dostępne jest także szkolenie HACCP dla producentów żywności Ready-to-Eat (RTE).

Zakres szkolenia może obejmować między innymi:

• klasyfikację żywności RTE,

• analizę zagrożeń,

• Listeria monocytogenes,

• strefy high care i high risk,

• zapobieganie rekontaminacji,

• monitoring środowiskowy EMP,

• interpretację wyników badań,

• działania korygujące i zapobiegawcze.

 

FAQ – Listeria monocytogenes i nowe wymagania od 1 lipca 2026 r.

Czy od 1 lipca 2026 r. każde RTE musi mieć „Listeria nie wykryto w 25 g”?

Nie. Kryterium zależy od kategorii produktu oraz od tego, czy producent potrafi wykazać, że poziom Listeria monocytogenes nie przekroczy 100 jtk/g przez cały okres trwałości produktu.

 

Czy od 1 lipca 2026 r. każdy producent RTE musi zrobić challenge test?

Nie. Challenge test jest jednym z możliwych narzędzi stosowanych przy ocenie zachowania Listeria monocytogenes. W zależności od produktu mogą być wykorzystywane również właściwości fizykochemiczne, dane naukowe, dane historyczne, modelowanie predykcyjne lub durability studies.

 

Czy samo badanie produktu na koniec terminu wystarczy?

Nie zawsze. Ocena powinna uwzględniać cały zestaw informacji dotyczących produktu, procesu, możliwości rekontaminacji, warunków przechowywania oraz zachowania mikroorganizmu podczas deklarowanego shelf-life.

 

Czy produkt o pH poniżej 4,4 wymaga challenge testu?

Produkty o pH ≤ 4,4 należą do produktów uznawanych za niewspierające wzrostu Listeria monocytogenes. Producent powinien jednak posiadać wiarygodne dane potwierdzające właściwości swojego produktu oraz prawidłową klasyfikację.

 

Czy produkt o trwałości poniżej 5 dni wspiera wzrost Listeria?

Produkty o okresie trwałości krótszym niż 5 dni są co do zasady zaliczane do kategorii produktów niewspierających wzrostu Listeria monocytogenes zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu (WE) nr 2073/2005.

 

Czy trzeba badać środowisko produkcyjne na Listeria?

Producenci żywności RTE, która może stwarzać ryzyko Listeria monocytogenes dla zdrowia publicznego, powinni uwzględniać pobieranie próbek z obszarów produkcyjnych i wyposażenia w ramach programu pobierania próbek.

 

Co zrobić, jeżeli firma nie ma żadnego badania shelf-life dotyczącego Listeria?

Najpierw należy ustalić kategorię produktu oraz właściwe kryterium mikrobiologiczne, a następnie przeanalizować dostępne dane: skład, pH, aw, proces, opakowanie, warunki przechowywania, wyniki historyczne i dane naukowe. Dopiero na tej podstawie można określić, czy potrzebne jest modelowanie, challenge test, durability study lub inne dodatkowe badania.

 

Czy trzeba ponowić stare challenge testy?

Nie automatycznie. Należy jednak sprawdzić, czy wcześniejsze badania nadal są reprezentatywne dla aktualnej receptury, technologii, opakowania, warunków przechowywania i deklarowanego okresu trwałości.

 

Podsumowanie – co zmieniło się dla producentów od 1 lipca 2026 r.?

Od 1 lipca 2026 r. odpowiedzialność producenta żywności RTE umożliwiającej wzrost Listeria monocytogenes nie kończy się na wykazaniu zgodności produktu przed opuszczeniem zakładu.

Jeżeli producent chce stosować kryterium 100 jtk/g, powinien potrafić wykazać, że poziom Listeria monocytogenes nie przekroczy tej wartości przez cały okres trwałości produktu.

Jeżeli nie posiada wystarczających dowodów, zastosowanie ma kryterium „nie wykryto w 25 g” przez cały okres, w którym produkt znajduje się na rynku w ramach swojego shelf-life.

Dlatego dla wielu producentów najważniejszym zadaniem nie będzie zwiększenie liczby przypadkowych badań produktu, lecz uporządkowanie całego systemu:

• klasyfikacji produktów,

• oceny pH i aw,

• walidacji shelf-life,

• challenge testów i durability studies,

• planów badań,

• monitoringu środowiskowego,

• HACCP,

• dokumentacji potwierdzającej przyjęte decyzje.

Nie masz pewności, czy zmiana od 1 lipca 2026 r. dotyczy Twoich produktów albo czy posiadane badania wystarczają do wykazania zgodności?

Source of Solutions Poland może przeprowadzić przegląd produktów i dokumentacji, zweryfikować aktualny plan badań i monitoring środowiskowy oraz wskazać, jakie dowody lub dodatkowe działania są rzeczywiście potrzebne.

Sprawdź zakres wsparcia we wdrożeniu i aktualizacji HACCP →

Umów audyt HACCP zakładu spożywczego →

 

 

Galeria zdjęć