Rejestracja a zatwierdzenie zakładu UPPZ – wymagania, dokumenty
i procedura

Przed rozpoczęciem działalności związanej z ubocznymi produktami pochodzenia zwierzęcego należy ustalić, czy przedsiębiorstwo podlega rejestracji, czy zatwierdzeniu przez właściwego Powiatowego Lekarza Weterynarii. Nie jest to wybór przedsiębiorcy ani decyzja zależna wyłącznie od wielkości zakładu. Właściwa procedura wynika z rodzaju wykonywanych czynności, kategorii UPPZ, zastosowanej technologii i planowanego przeznaczenia produktów pochodnych.

Rejestracja dotyczy działalności objętej art. 23 rozporządzenia (WE) nr 1069/2009, która nie wymaga zatwierdzenia na podstawie art. 24 tego rozporządzenia. Zatwierdzenie jest natomiast wymagane dla działalności stwarzającej większe ryzyko lub obejmującej określone procesy, takie jak przetwarzanie UPPZ, produkcja pet food, produkcja nawozów organicznych, przekształcanie materiałów w biogaz lub kompost, wykonywanie czynności pośrednich albo magazynowanie nieprzetworzonych UPPZ.

Błędne określenie właściwej procedury może opóźnić uruchomienie zakładu, spowodować konieczność przebudowy pomieszczeń lub doprowadzić do prowadzenia działalności poza zakresem wydanej decyzji.

Rejestracja czy zatwierdzenie zakładu UPPZ?

Rejestracja zakładu UPPZ jest właściwa dla działalności objętej art. 23 rozporządzenia nr 1069/2009, która nie została wskazana jako wymagająca zatwierdzenia. Zatwierdzenie jest obowiązkowe, gdy zakład wykonuje czynności wymienione w art. 24, np. przetwarza UPPZ, produkuje pet food lub nawozy organiczne, prowadzi biogazownię albo kompostownię, wykonuje czynności pośrednie lub magazynuje nieprzetworzone UPPZ.

O właściwej procedurze decyduje rzeczywisty zakres działalności, a nie nazwa firmy, wielkość zakładu ani deklaracja przedsiębiorcy.

Kiedy wystarcza rejestracja zakładu lub podmiotu UPPZ?

Zgodnie z art. 23 rozporządzenia nr 1069/2009 podmiot powinien przed rozpoczęciem działalności poinformować właściwy organ o przedsiębiorstwach i zakładach pozostających pod jego kontrolą, które prowadzą działalność związaną z UPPZ lub produktami pochodnymi.

Zgłoszenie powinno umożliwić ustalenie przede wszystkim:

• kategorii wykorzystywanych UPPZ lub produktów pochodnych,

• rodzaju wykonywanych czynności,

• miejsc prowadzenia działalności,

• planowanych kierunków przekazywania lub wykorzystywania materiałów.

Rejestracji mogą podlegać między innymi niektóre działalności dotyczące:

• transportu UPPZ i produktów pochodnych,

• pośrednictwa i obrotu bez prowadzenia procesów wymagających zatwierdzenia,

• wykorzystywania produktów pochodnych do określonych celów technicznych,

• działalności związanej z produktami końcowymi pozostającymi pod nadzorem przepisów UPPZ,

• szczególnych zastosowań UPPZ na podstawie zezwoleń lub odstępstw,

• innych czynności, które nie zostały wymienione w art. 24 jako wymagające zatwierdzenia.

Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej oceny. Samo określenie działalności jako „transport”, „magazyn”, „handel” lub „produkcja techniczna” jest niewystarczające. Znaczenie ma to, czy podmiot fizycznie przejmuje materiał, jakiego rodzaju jest to materiał, jak długo jest przechowywany oraz jakie czynności są na nim wykonywane.

Kiedy odrębne zgłoszenie UPPZ może nie być wymagane?

Rozporządzenie przewiduje wyjątki dotyczące między innymi czynności, w ramach których UPPZ są jedynie wytwarzane w przedsiębiorstwach już zarejestrowanych lub zatwierdzonych zgodnie z przepisami dotyczącymi higieny żywności.

Przykładem może być zakład spożywczy, w którym UPPZ powstają jako uboczny rezultat produkcji żywności i są następnie przekazywane uprawnionemu odbiorcy. Wyjątek nie obejmuje jednak automatycznie dodatkowego przetwarzania UPPZ, produkcji pet food, nawozów, biogazu lub innych działań wykraczających poza zakres działalności spożywczej.

Odrębne zgłoszenie może nie być również wymagane w odniesieniu do czynności polegających wyłącznie na powstawaniu UPPZ na miejscu w gospodarstwie lub innym obiekcie, w którym zwierzęta są utrzymywane, żywione albo pielęgnowane.

Brak obowiązku odrębnej rejestracji nie oznacza braku obowiązków dotyczących segregacji, oznakowania, magazynowania, dokumentów handlowych i przekazywania UPPZ uprawnionym odbiorcom.

Kiedy wymagane jest zatwierdzenie zakładu UPPZ?

Zatwierdzenie jest wymagane dla przedsiębiorstw lub zakładów prowadzących działalność wskazaną w art. 24 rozporządzenia nr 1069/2009.

Przed wydaniem zatwierdzenia właściwy Powiatowy Lekarz Weterynarii przeprowadza kontrolę na miejscu. Zakład musi wykazać, że jego infrastruktura, wyposażenie, technologia, organizacja pracy i dokumentacja odpowiadają wymaganiom właściwym dla planowanej działalności.

Zatwierdzenie dotyczy konkretnego zakładu, lokalizacji i zakresu działalności. Nie można automatycznie przenieść decyzji do innego obiektu ani prowadzić procesów, które nie zostały objęte zatwierdzeniem.

Jakie zakłady UPPZ wymagają zatwierdzenia?

Zatwierdzeniu podlegają w szczególności zakłady wykonujące następujące czynności:

Przetwarzanie UPPZ

Zatwierdzenie jest wymagane dla zakładów przetwarzających UPPZ metodami określonymi w rozporządzeniu nr 142/2011 lub innymi zatwierdzonymi metodami.

Dotyczy to między innymi zakładów wytwarzających przetworzone białko zwierzęce, tłuszcze wytopione, produkty z krwi lub inne produkty pochodne.

Spalanie, współspalanie i wykorzystywanie jako paliwo

Zakres zatwierdzenia może obejmować spalanie, współspalanie lub wykorzystanie UPPZ i produktów pochodnych jako paliwa, jeżeli dana instalacja podlega wymaganiom rozporządzenia nr 1069/2009.

Produkcja pet food

Zakłady produkujące karmę dla zwierząt domowych z UPPZ kategorii 3 podlegają zatwierdzeniu. Dotyczy to zarówno pet food przetworzonego, jak i surowego, gryzaków dla psów oraz określonych produktów pochodnych przeznaczonych dla zwierząt domowych.

Sprawdź również: HACCP dla pet food i UPPZ kategorii 3.

Produkcja nawozów organicznych i polepszaczy gleby

Zatwierdzenie jest wymagane dla zakładów produkujących nawozy organiczne i polepszacze gleby z określonych UPPZ lub produktów pochodnych.

Zakres wymagań zależy od kategorii materiału, rodzaju produktu końcowego, zastosowanego procesu oraz planowanego sposobu wprowadzania produktu do obrotu.

Biogazownie i kompostownie

Zakłady przekształcające UPPZ lub produkty pochodne w biogaz albo kompost wymagają zatwierdzenia. Konieczne jest potwierdzenie między innymi zgodności instalacji, parametrów procesu, kontroli materiałów wejściowych, zapobiegania ponownemu zanieczyszczeniu oraz sposobu postępowania z pozostałościami procesu.

Więcej informacji: HACCP dla produkcji nawozów organicznych, biogazu i kompostu.

Czynności pośrednie na UPPZ

Zatwierdzenia wymagają zakłady wykonujące po zebraniu materiału określone czynności pośrednie, takie jak:

• sortowanie,

• dzielenie lub rozdrabnianie,

• chłodzenie,

• zamrażanie,

• solenie lub inne formy konserwacji,

• usuwanie skór lub skórek,

• usuwanie materiału szczególnego ryzyka.

Zakład prowadzący wyłącznie czasowe przechowywanie materiału bez ingerencji w jego właściwości może również wymagać zatwierdzenia – jako zakład magazynujący UPPZ.

Magazynowanie UPPZ

Magazynowanie nieprzetworzonych UPPZ jest działalnością wymagającą zatwierdzenia. Znaczenie ma przy tym rzeczywisty charakter operacji, a nie tylko nazwa „przeładunek” lub „transport”.

Jeżeli przerwa w przewozie obejmuje wyładunek, przechowywanie, zmianę środka transportu, konsolidację partii lub oczekiwanie na dalszy odbiór, może zostać uznana za działalność magazynową wymagającą zatwierdzenia.

Magazynowanie określonych produktów pochodnych

Zatwierdzenia może również wymagać przechowywanie produktów pochodnych przeznaczonych między innymi do:

• usunięcia przez spalanie, współspalanie lub składowanie,

• wykorzystania jako paliwo,

• wykorzystania paszowego,

• produkcji lub stosowania nawozów organicznych i polepszaczy gleby.

Dokładna kwalifikacja magazynu zależy od rodzaju produktu, jego statusu, planowanego zastosowania i innych zezwoleń posiadanych przez zakład.

Czy jeden zakład może wymagać kilku rejestracji lub zatwierdzeń?

Tak. Działalność związana z UPPZ często podlega jednocześnie kilku systemom prawnym.

Przykładowo producent materiału paszowego z UPPZ kategorii 3 może potrzebować:

• zatwierdzenia albo rejestracji w sektorze UPPZ,

• rejestracji lub zatwierdzenia podmiotu paszowego,

• spełnienia wymagań dotyczących higieny pasz,

• wdrożenia systemu HACCP,

• spełnienia ograniczeń dotyczących zakazu skarmiania,

• prawidłowego oznakowania i wprowadzenia materiału paszowego do obrotu.

Biogazownia przyjmująca obornik, odpady żywnościowe i inne UPPZ może natomiast podlegać jednocześnie wymaganiom weterynaryjnym, środowiskowym, odpadowym i nawozowym.

Uzyskanie jednej decyzji nie zastępuje automatycznie pozostałych zezwoleń, rejestracji i obowiązków.

Jak wygląda procedura rejestracji lub zatwierdzenia zakładu UPPZ?

1. Analiza planowanej działalności

Przed złożeniem wniosku należy dokładnie określić:

• jakie UPPZ będą powstawać lub będą przyjmowane,

• do jakich kategorii należą materiały,

• jakie czynności będą wykonywane,

• jakie produkty pochodne mają powstawać,

• do jakich odbiorców będą przekazywane,

• czy działalność podlega także przepisom paszowym, nawozowym lub środowiskowym.

Prawidłowa klasyfikacja materiałów ma podstawowe znaczenie dla określenia wymaganej procedury. Sprawdź: Kategorie UPPZ – materiały kategorii 1, 2 i 3.

2. Ustalenie właściwego organu

Wniosek składa się do Powiatowego Lekarza Weterynarii właściwego ze względu na miejsce prowadzenia działalności.

Jeżeli przedsiębiorstwo posiada kilka zakładów w różnych powiatach, konieczne może być przeprowadzenie odrębnych postępowań dla poszczególnych lokalizacji.

3. Złożenie wniosku

Wniosek należy złożyć z odpowiednim wyprzedzeniem przed planowanym rozpoczęciem działalności. W praktyce dokumenty dotyczące działalności nadzorowanej składa się co najmniej 30 dni przed planowanym terminem uruchomienia zakładu.

Nie warto jednak czekać do ostatniego możliwego terminu. Jeżeli dokumentacja jest niekompletna albo infrastruktura wymaga zmian, postępowanie może potrwać dłużej.

4. Weryfikacja dokumentacji

Organ sprawdza, czy przedstawiony zakres odpowiada właściwej podstawie prawnej oraz czy dokumentacja pozwala ocenić planowaną działalność.

Podmiot może zostać wezwany do uzupełnienia między innymi:

• wykazu materiałów i kodów działalności,

• opisu procesu technologicznego,

• planu zakładu,

• procedur higienicznych,

• programu badań,

• analizy HACCP,

• informacji o odbiorcach i dostawcach.

 

5. Kontrola zakładu

W przypadku zatwierdzenia przeprowadzana jest kontrola na miejscu przed rozpoczęciem działalności. Podczas kontroli oceniana jest zgodność obiektu, wyposażenia, technologii i dokumentacji z deklarowanym zakresem.

6. Decyzja i numer weterynaryjny

Po pozytywnym zakończeniu procedury Powiatowy Lekarz Weterynarii wydaje decyzję określającą zakres działalności i nadaje weterynaryjny numer identyfikacyjny.

Zakład zostaje następnie ujęty w odpowiednim rejestrze lub wykazie podmiotów sektora UPPZ.

Jakie dokumenty są potrzebne do rejestracji lub zatwierdzenia UPPZ?

Zakres dokumentacji zależy od rodzaju zakładu. Najczęściej przygotowuje się:

• wniosek zawierający dane przedsiębiorcy,

• określenie rodzaju i zakresu planowanej działalności,

• adres i lokalizację zakładu,

• wykaz przyjmowanych lub wytwarzanych UPPZ wraz z kategoriami,

• wykaz planowanych produktów pochodnych,

• schemat technologiczny procesu,

• opis poszczególnych etapów działalności,

• plan sytuacyjny i plan pomieszczeń,

• zaznaczenie przepływu surowców, produktów, personelu i odpadów,

• opis urządzeń i linii technologicznych,

• opis warunków magazynowania i kontroli temperatury,

• procedury mycia i dezynfekcji,

• program zabezpieczenia przed szkodnikami,

• zasady identyfikowalności,

• wzory dokumentów handlowych,

• procedurę kwalifikacji dostawców i odbiorców,

• procedurę postępowania z niezgodnościami,

• procedurę wycofania i powiadamiania właściwego organu,

• plan badań laboratoryjnych, jeśli ma zastosowanie,

• walidację procesu technologicznego, jeśli jest wymagana,

• dokumentację GHP, GMP i HACCP, jeśli ma zastosowanie.

Powiatowe Inspektoraty Weterynarii mogą udostępniać własne formularze i wykazy wymaganych załączników. Dokumentację należy więc dostosować zarówno do przepisów unijnych, jak i do zakresu informacji oczekiwanego przez właściwy organ.

Co sprawdza Powiatowy Lekarz Weterynarii podczas kontroli zakładu?

Zakres kontroli zależy od rodzaju działalności, jednak najczęściej obejmuje:

• zgodność zakładu z planem i opisem technologicznym,

• rozdzielenie stref czystych i brudnych,

• przepływ surowca, produktu i personelu,

• warunki przyjęcia UPPZ,

• segregację poszczególnych kategorii,

• oznakowanie pojemników, pomieszczeń i przesyłek,

• warunki chłodzenia, mrożenia i magazynowania,

• zabezpieczenie przed ponownym zanieczyszczeniem,

• dostępność wody i warunki odprowadzania ścieków,

• mycie i dezynfekcję pomieszczeń, sprzętu i środków transportu,

• zabezpieczenie przed szkodnikami i zwierzętami,

• monitorowanie parametrów technologicznych,

• identyfikowalność dostaw i odbiorców,

• prowadzenie dokumentów handlowych,

• wdrożenie procedur HACCP, jeżeli są wymagane,

• kompetencje i przeszkolenie pracowników.

Przed kontrolą warto przeprowadzić wewnętrzny audyt gotowości zakładu. Pozwala on wykryć rozbieżności pomiędzy dokumentacją, decyzją, rzeczywistym układem pomieszczeń i praktyką personelu.

Sprawdź usługę: przygotowanie zakładu do kontroli Inspekcji Weterynaryjnej.

Na czym polega warunkowe zatwierdzenie zakładu UPPZ?

Powiatowy Lekarz Weterynarii może udzielić zatwierdzenia warunkowego, jeżeli podczas kontroli stwierdzi, że zakład spełnia wymagania dotyczące infrastruktury i wyposażenia niezbędne do prawidłowego prowadzenia procesów.

Zatwierdzenie pełne może zostać wydane po kolejnej kontroli, podczas której organ potwierdzi, że zakład spełnia także pozostałe wymagania operacyjne.

Co do zasady:

• kolejna kontrola powinna odbyć się w ciągu trzech miesięcy od zatwierdzenia warunkowego,

• jeżeli zakład poczynił wyraźne postępy, zatwierdzenie warunkowe może zostać przedłużone,

• łączny okres zatwierdzenia warunkowego nie może przekroczyć sześciu miesięcy.

 

Zatwierdzenie warunkowe nie oznacza zwolnienia z wymagań. Pozwala rozpocząć działalność tylko w zakresie wynikającym z decyzji i przy zachowaniu warunków określonych przez organ.

Czy zmianę procesu trzeba zgłosić Inspekcji Weterynaryjnej?

Tak. Podmiot jest zobowiązany informować właściwego Powiatowego Lekarza Weterynarii o istotnych zmianach dotyczących prowadzonej działalności oraz o jej zakończeniu.

Zgłoszenia albo wcześniejszej zmiany zatwierdzenia mogą wymagać między innymi:

• przyjmowanie nowej kategorii UPPZ,

• rozpoczęcie przetwarzania materiału, który wcześniej był tylko magazynowany,

• uruchomienie nowej linii technologicznej,

• produkcja nowego rodzaju produktu pochodnego,

• zmiana parametrów procesu,

• rozszerzenie działalności o pet food, pasze, nawozy, biogaz lub kompost,

• zmiana lokalizacji,

• powiększenie magazynu,

• zmiana układu pomieszczeń wpływająca na przepływ materiałów,

• zmiana danych prawnych przedsiębiorcy,

• zakończenie działalności.

Informację o zmianie stanu prawnego lub faktycznego dotyczącego wymagań weterynaryjnych należy przekazać organowi pisemnie w wymaganym terminie. Nie należy rozpoczynać nowej działalności objętej zatwierdzeniem przed rozszerzeniem decyzji.

Najczęstsze błędy przy rejestracji i zatwierdzaniu zakładów UPPZ

• założenie, że przedsiębiorca może sam wybrać rejestrację zamiast zatwierdzenia,

• złożenie wniosku bez wcześniejszej klasyfikacji materiałów,

• wskazanie wyłącznie ogólnej kategorii UPPZ bez konkretnego rodzaju materiału,

• pominięcie części procesów wykonywanych w zakładzie,

• nieuwzględnienie magazynowania i czynności pośrednich,

• rozpoczęcie prac budowlanych bez analizy wymagań weterynaryjnych,

• brak rozdzielenia stref, kategorii UPPZ i kierunków przepływu,

• brak zgodności pomiędzy schematem procesu, planem zakładu i procedurami,

• przygotowanie uniwersalnej dokumentacji niedostosowanej do technologii,

• brak walidacji parametrów procesu,

• brak dokumentacji HACCP mimo wykonywania działalności objętej tym obowiązkiem,

• traktowanie decyzji UPPZ jako zastępującej rejestrację paszową lub inne pozwolenia,

• rozszerzenie działalności bez wcześniejszej aktualizacji decyzji,

• brak weryfikacji, czy dostawcy i odbiorcy posiadają wymagane uprawnienia.

Wczesna analiza wymagań pozwala zaprojektować zakład w sposób zgodny z planowaną działalnością i uniknąć kosztownych zmian po pierwszej kontroli.

Pomoc w rejestracji i zatwierdzeniu zakładu UPPZ

Source of Solutions Poland wspiera przedsiębiorstwa na każdym etapie przygotowania działalności związanej z ubocznymi produktami pochodzenia zwierzęcego.

Możemy pomóc w:

• klasyfikacji materiałów UPPZ kategorii 1, 2 i 3,

• ustaleniu, czy działalność wymaga rejestracji, czy zatwierdzenia,

• określeniu dodatkowych obowiązków paszowych, nawozowych i środowiskowych,

• przygotowaniu zakresu działalności do wniosku,

• opracowaniu opisu technologicznego,

• przygotowaniu schematu przepływu materiałów,

• weryfikacji projektu i układu pomieszczeń,

• opracowaniu GHP, GMP i HACCP,

• przygotowaniu procedur identyfikowalności i dokumentów handlowych,

• opracowaniu planu badań i walidacji procesu,

• przygotowaniu pracowników do kontroli,

• przeprowadzeniu audytu gotowości przed wizytą PIW,

• opracowaniu odpowiedzi na uwagi Inspekcji Weterynaryjnej,

• aktualizacji dokumentacji przy rozszerzeniu działalności.

Dokumentację przygotowujemy indywidualnie dla konkretnego zakładu, materiałów i technologii. Celem jest nie tylko uzyskanie decyzji, ale również stworzenie systemu, który będzie prawidłowo funkcjonował po rozpoczęciu działalności.

Skontaktuj się z Source of Solutions Poland i przygotuj zakład do rejestracji lub zatwierdzenia przez Powiatowego Lekarza Weterynarii.

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się rejestracja od zatwierdzenia zakładu UPPZ?

Rejestracja dotyczy działalności objętej art. 23 rozporządzenia nr 1069/2009, która nie wymaga zatwierdzenia. Zatwierdzenie dotyczy czynności wymienionych w art. 24 i wymaga pozytywnego wyniku kontroli zakładu przed rozpoczęciem działalności.

Czy przedsiębiorca może wybrać rejestrację zamiast zatwierdzenia?

Nie. Właściwa procedura wynika z rodzaju wykonywanych czynności. Jeżeli działalność jest wymieniona w art. 24 rozporządzenia nr 1069/2009, zakład musi uzyskać zatwierdzenie.

Czy magazyn UPPZ wymaga zatwierdzenia?

Magazynowanie nieprzetworzonych UPPZ jest działalnością wymagającą zatwierdzenia. W przypadku produktów pochodnych kwalifikacja zależy od ich rodzaju, statusu i planowanego przeznaczenia.

Czy zakład produkujący pet food musi być zatwierdzony?

Tak. Produkcja pet food z UPPZ jest jednym z rodzajów działalności wskazanych w art. 24 rozporządzenia nr 1069/2009 jako wymagające zatwierdzenia.

Czy biogazownia przyjmująca obornik wymaga zatwierdzenia?

Zakład przekształcający UPPZ lub produkty pochodne w biogaz co do zasady podlega zatwierdzeniu. Szczegółowe warunki zależą od rodzaju materiałów wejściowych, technologii i ewentualnych odstępstw.

Czy można rozpocząć działalność przed kontrolą PIW?

Działalności wymagającej zatwierdzenia nie można rozpocząć przed uzyskaniem zatwierdzenia pełnego albo warunkowego. Przy rejestracji należy zakończyć wymaganą procedurę i uzyskać potwierdzenie wpisu lub decyzję właściwego organu.

Jak długo może obowiązywać zatwierdzenie warunkowe?

Zatwierdzenie warunkowe może zostać przedłużone, jeżeli zakład wykazuje wyraźne postępy, ale łączny okres zatwierdzenia warunkowego nie może przekroczyć sześciu miesięcy.

Czy zatwierdzenie UPPZ zastępuje rejestrację paszową?

Nie. Jeżeli zakład prowadzi działalność paszową, może być zobowiązany do uzyskania odrębnej rejestracji lub zatwierdzenia zgodnie z przepisami dotyczącymi higieny pasz.

Czy zmianę technologii trzeba zgłosić?

Tak. Zmiana procesu, materiałów wejściowych, kategorii UPPZ, produktu końcowego lub układu zakładu może wymagać wcześniejszego rozszerzenia albo zmiany zatwierdzenia.