UPPZ – doradztwo i pomoc w zarządzaniu ubocznymi produktami pochodzenia zwierzęcego

Uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego wymagają prawidłowej klasyfikacji, bezpiecznego zagospodarowania i udokumentowanego nadzoru na każdym etapie łańcucha. Błędne określenie kategorii UPPZ, niewłaściwy kierunek wykorzystania lub rozpoczęcie działalności bez wymaganej rejestracji albo zatwierdzenia mogą prowadzić do zakwestionowania procesu podczas kontroli Inspekcji Weterynaryjnej.

Source of Solutions Poland wspiera przedsiębiorstwa w organizowaniu zgodnego z prawem systemu zarządzania UPPZ – od identyfikacji materiału i wyboru kierunku zagospodarowania, przez przygotowanie zakładu i dokumentacji, aż po wdrożenie HACCP, identyfikowalności oraz przygotowanie do kontroli właściwego Powiatowego Lekarza Weterynarii.

Czym są UPPZ i jak prawidłowo nimi zarządzać?

UPPZ, czyli uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego, są materiałami pochodzenia zwierzęcego, które nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi. Prawidłowe zarządzanie UPPZ wymaga określenia ich kategorii, dopuszczalnego zastosowania, sposobu zbierania, magazynowania, transportu i przetwarzania, a także zapewnienia identyfikowalności, dokumentacji handlowej oraz wymaganej rejestracji lub zatwierdzenia zakładu.

Czym są uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego?

Uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego powstają między innymi podczas uboju zwierząt, rozbioru mięsa, produkcji żywności, przetwarzania mleka, jaj i ryb, a także w handlu, gastronomii, rolnictwie, lecznictwie weterynaryjnym oraz przy gospodarowaniu materiałem biologicznym.

UPPZ mogą obejmować między innymi:

• części zwierząt i surowce niewykorzystywane do produkcji żywności,

• produkty wycofane z przeznaczenia spożywczego,

• pozostałości powstające podczas produkcji żywności pochodzenia zwierzęcego,

• mleko, produkty mleczne, jaja i produkty jajeczne nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi,

• krew, tłuszcze, skóry, kości, pióra i inne materiały pochodzenia zwierzęcego,

• obornik i treść przewodu pokarmowego,

• produkty przeznaczone do produkcji pet food, pasz, nawozów, biogazu lub kompostu.

Materiały te klasyfikuje się do kategorii 1, 2 lub 3, zależnie od rodzaju i poziomu ryzyka. Kategoria materiału wpływa na możliwe kierunki jego wykorzystania lub unieszkodliwienia.

Sam fakt powstania materiału pochodzenia zwierzęcego nie przesądza jeszcze, w jaki sposób można nim gospodarować. Konieczne jest ustalenie dokładnego pochodzenia, podstawy klasyfikacji oraz dopuszczalnego zastosowania.

Szczegółowy opis kategorii znajduje się na stronie: Kategorie UPPZ – materiały kategorii 1, 2 i 3.

Na czym polega prawidłowe zarządzanie UPPZ?

Zarządzanie UPPZ nie ogranicza się do zamówienia odbioru materiału przez uprawnioną firmę. Obejmuje cały proces od momentu jego powstania aż do bezpiecznego wykorzystania, przetworzenia albo unieszkodliwienia.

System zarządzania UPPZ powinien określać:

• gdzie i w jakim procesie powstaje materiał,

• do której kategorii należy go zaklasyfikować,

• kto odpowiada za jego identyfikację i oznakowanie,

• w jakich warunkach materiał jest zbierany i magazynowany,

• czy różne kategorie UPPZ są skutecznie rozdzielone,

• jaki jest dopuszczalny kierunek dalszego zagospodarowania,

• czy odbiorca posiada wymagane uprawnienia,

• jakie dokumenty muszą towarzyszyć przesyłce,

• jak zapewniona jest identyfikowalność dostaw i odbiorców,

• jak postępować w przypadku niezgodności, awarii lub pomieszania materiałów.

W zależności od rodzaju działalności konieczne może być także zatwierdzenie parametrów procesu technologicznego, wdrożenie systemu HACCP, prowadzenie badań produktu, nadzorowanie transportu oraz spełnienie dodatkowych wymagań prawa paszowego, nawozowego lub środowiskowego.

UPPZ to nie zawsze zwykły odpad

Jednym z najczęstszych błędów jest automatyczne traktowanie każdego materiału nieprzeznaczonego do spożycia przez ludzi jako odpadu.

UPPZ podlegają szczególnym przepisom sanitarnym i weterynaryjnym. W zależności od kategorii i dalszego przeznaczenia mogą zostać:

• przetworzone na produkty pochodne,

• wykorzystane do produkcji pet food lub niektórych materiałów paszowych,

• przeznaczone do produkcji nawozów organicznych i polepszaczy gleby,

• przekształcone w biogaz lub kompost,

• wykorzystane w zastosowaniach technicznych,

• spalone, współspalone lub unieszkodliwione w inny dopuszczony sposób.

Prawidłowa kwalifikacja materiału ma bezpośredni wpływ na sposób jego magazynowania, transportu, dokumentowania oraz na rodzaj podmiotu, któremu może zostać przekazany.

Dla jakich przedsiębiorstw świadczymy doradztwo UPPZ?

Wspieramy zarówno zakłady, w których UPPZ powstają jako rezultat działalności podstawowej, jak i przedsiębiorstwa zajmujące się ich zbieraniem, transportem, magazynowaniem, przetwarzaniem lub dalszym wykorzystaniem.

Nasze usługi kierujemy między innymi do:

• rzeźni, zakładów rozbioru i przetwórstwa mięsa,

• mleczarni i zakładów przetwórstwa mleka,

• zakładów jajczarskich i wylęgarni,

• zakładów przetwórstwa rybnego,

• producentów żywności i podmiotów wycofujących produkty z rynku spożywczego,

• sieci handlowych, magazynów i centrów logistycznych,

• podmiotów zbierających i transportujących UPPZ,

• zakładów pośrednich i magazynowych,

• producentów pet food i materiałów paszowych,

• producentów nawozów organicznych i polepszaczy gleby,

• biogazowni i kompostowni,

• gospodarstw rolnych i podmiotów wykorzystujących produkty pochodne.

 

Zakres obowiązków zależy od faktycznie wykonywanych czynności. Firma wyłącznie przekazująca UPPZ uprawnionemu odbiorcy będzie podlegała innym wymaganiom niż zakład prowadzący sortowanie, rozdrabnianie, mrożenie, przetwarzanie, produkcję pet food lub przekształcanie materiału w biogaz.

Doradztwo i pomoc w zarządzaniu UPPZ

Source of Solutions Poland pomaga przełożyć wymagania prawa na praktyczne rozwiązania dopasowane do rodzaju materiału, technologii, infrastruktury i planowanego modelu działalności.

Klasyfikacja UPPZ i wybór kierunku zagospodarowania

Analizujemy pochodzenie materiału, proces jego powstawania oraz planowany sposób wykorzystania. Wskazujemy właściwą kategorię UPPZ, podstawę prawną klasyfikacji i dopuszczalne kierunki dalszego postępowania.

Analiza wymagań prawnych dla zakładu

Określamy, czy działalność wymaga rejestracji, zatwierdzenia lub spełnienia kilku równoległych obowiązków, na przykład wynikających z przepisów dotyczących UPPZ, pasz, nawozów albo ochrony środowiska.

Przygotowanie dokumentacji do Inspekcji Weterynaryjnej

Pomagamy przygotować opis działalności, zakres procesów, wykazy materiałów, schematy przepływu, opis technologii, procedury higieniczne oraz inne dokumenty potrzebne do zgłoszenia albo zatwierdzenia zakładu.

Opracowanie procedur UPPZ

Tworzymy indywidualne instrukcje i rejestry dotyczące między innymi:

• przyjęcia i klasyfikacji materiałów,

• segregacji poszczególnych kategorii,

• oznakowania pojemników i stref,

• magazynowania i kontroli temperatury,

• mycia i dezynfekcji,

• identyfikowalności,

• dokumentów handlowych,

• transportu i wydania materiału,

• postępowania z niezgodnościami,

• wycofania produktu i powiadamiania właściwych organów.

HACCP dla działalności związanej z UPPZ

W działalnościach, dla których wymagane jest stosowanie zasad HACCP, opracowujemy analizę zagrożeń, schematy technologiczne, środki kontroli, limity, monitoring, działania korygujące i dokumentację weryfikacyjną.

System HACCP dostosowujemy do rzeczywistego procesu, a nie do uniwersalnego wzoru dokumentacji. Uwzględniamy między innymi zagrożenia mikrobiologiczne, chemiczne i fizyczne, możliwość pomieszania kategorii, ponowne zanieczyszczenie produktu oraz wymagania dotyczące parametrów obróbki.

Przygotowanie do kontroli PIW

Weryfikujemy zakład i dokumentację przed rozpoczęciem działalności lub kontrolą Inspekcji Weterynaryjnej. Sprawdzamy zgodność infrastruktury, przepływu materiałów, oznakowania, procedur, rejestrów, identyfikowalności i dowodów potwierdzających skuteczność procesu.

Bieżący nadzór i aktualizacja systemu

Możemy wspierać firmę także po uzyskaniu rejestracji lub zatwierdzenia – przy zmianie technologii, rozszerzeniu działalności, wprowadzeniu nowego materiału, zmianie dostawcy, uruchomieniu nowego kierunku zagospodarowania albo po uwagach organu kontrolnego.

Szczegółowe obszary zarządzania UPPZ

Poniższe zagadnienia zostały wydzielone do osobnych podstron. Dzięki temu na stronie głównej UPPZ przedstawiamy pełny zakres doradztwa, bez powielania szczegółowych wymagań technicznych i proceduralnych.

Nie każda działalność związana z UPPZ podlega tej samej procedurze. Znaczenie ma rodzaj wykonywanych czynności, kategoria materiału, sposób przetwarzania oraz planowane przeznaczenie produktów pochodnych.

Na podstronie wyjaśniamy, kiedy wystarczająca może być rejestracja, kiedy wymagane jest zatwierdzenie zakładu oraz jak przygotować się do wizyty Powiatowego Lekarza Weterynarii.

Rejestracja a zatwierdzenie zakładów UPPZ – sprawdź wymagania

Przetwarzanie UPPZ na nawozy organiczne, polepszacze gleby, biogaz lub kompost wymaga połączenia wymagań weterynaryjnych z kontrolą procesu technologicznego.

Na podstronie omawiamy zakres dokumentacji HACCP, analizę zagrożeń, parametry procesu, monitoring, walidację i przygotowanie zakładu do zatwierdzenia oraz kontroli.

HACCP dla nawozów organicznych, biogazu i kompostu

Wykorzystanie UPPZ w sektorze paszowym wymaga jednoczesnej oceny przepisów dotyczących produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, higieny pasz, bezpieczeństwa produktu, ograniczeń gatunkowych oraz znakowania.

Osobna podstrona będzie dotyczyć między innymi kwalifikacji materiału kategorii 3, wyboru procesu technologicznego, analizy zagrożeń, walidacji, badań produktu, identyfikowalności i wprowadzania materiałów paszowych do obrotu.

Podstrona szczegółowa jest w przygotowaniu.

Przeczytaj już teraz: Czy UPPZ kategorii 3 może być materiałem paszowym bez metod przetwarzania 1–7?

 

Jak przebiega współpraca w zakresie UPPZ?

1. Rozpoznanie działalności

Ustalamy, jakie materiały powstają lub są przyjmowane, skąd pochodzą, w jaki sposób są magazynowane, przetwarzane i przekazywane dalej.

2. Klasyfikacja i analiza obowiązków

Określamy kategorię UPPZ, możliwe kierunki zagospodarowania oraz wymagania dotyczące zakładu, dokumentacji, transportu, przetwarzania i kontroli.

3. Audyt wstępny zakładu

Oceniamy układ pomieszczeń, przepływ materiałów, rozdzielenie stref, wyposażenie, warunki higieniczne, magazynowanie i gotowość organizacji do spełnienia wymagań.

4. Przygotowanie dokumentacji

Opracowujemy procedury, rejestry, analizę HACCP, opisy procesów i dokumenty potrzebne do rejestracji, zatwierdzenia lub prowadzenia działalności.

5. Wdrożenie i szkolenie pracowników

Wyjaśniamy pracownikom zasady klasyfikacji, segregacji, identyfikowalności, higieny oraz postępowania w sytuacjach niezgodnych.

6. Weryfikacja gotowości

Przeprowadzamy kontrolę wdrożenia, test identyfikowalności oraz przegląd dokumentacji przed wizytą Inspekcji Weterynaryjnej.

Co otrzymuje Klient?

Zakres dokumentacji jest każdorazowo dostosowywany do rodzaju działalności. W zależności od projektu Klient może otrzymać:

• raport z klasyfikacji UPPZ i analizy wymagań,

• mapę strumieni materiałów i produktów pochodnych,

• wykaz wymaganych decyzji, zgłoszeń i dokumentów,

• zalecenia dotyczące infrastruktury i organizacji procesu,

• kompletną dokumentację GHP, GMP lub HACCP,

• procedury identyfikowalności i dokumentacji handlowej,

• rejestry przyjęć, przetwarzania, magazynowania i wydania,

• plan badań i weryfikacji procesu,

• materiały szkoleniowe dla personelu,

• raport z audytu gotowości przed kontrolą PIW.

Nie stosujemy jednego uniwersalnego zestawu dokumentów dla wszystkich zakładów. Dokumentacja musi odpowiadać konkretnym materiałom, technologii, infrastrukturze i decyzjom administracyjnym danego przedsiębiorstwa.

Dlaczego prawidłowa kwalifikacja UPPZ jest tak ważna?

Błąd na początku procesu wpływa na wszystkie kolejne działania. Nieprawidłowa kategoria może oznaczać wybór niedopuszczonego odbiorcy, zastosowanie niewłaściwej metody przetwarzania lub niezgodne z prawem wprowadzenie produktu pochodnego do obrotu.

Najczęstsze problemy dotyczą:

• braku jednoznacznej podstawy klasyfikacji,

• mieszania UPPZ różnych kategorii,

• nieprawidłowego oznakowania pojemników i przesyłek,

• przekazywania materiału nieuprawnionemu odbiorcy,

• braku dokumentu handlowego lub niekompletnych zapisów,

• niezgodności pomiędzy decyzją zakładu a faktyczną działalnością,

• rozszerzenia procesów bez aktualizacji zatwierdzenia,

• braku udokumentowanej walidacji procesu,

• utożsamiania UPPZ kategorii 3 z gotowym materiałem paszowym,

• stosowania dokumentacji HACCP niedostosowanej do rzeczywistej technologii.

Najczęściej zadawane pytania o UPPZ

Czy każdy produkt pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczony do spożycia jest UPPZ?

Wiele takich materiałów podlega przepisom dotyczącym UPPZ, ale każdy przypadek wymaga oceny pochodzenia, procesu powstawania i planowanego przeznaczenia. Nie należy kwalifikować materiału wyłącznie na podstawie jego nazwy handlowej.

Czy UPPZ kategorii 3 można dowolnie wykorzystać?

Nie. Kategoria 3 daje więcej potencjalnych kierunków zagospodarowania niż kategorie 1 i 2, ale każdy kierunek ma własne wymagania dotyczące surowca, procesu, zakładu i produktu końcowego.

Czy działalność związana z UPPZ zawsze wymaga zatwierdzenia zakładu?

Nie zawsze. Część działalności może podlegać rejestracji, natomiast określone procesy i zakłady wymagają wcześniejszego zatwierdzenia przez właściwy organ. Ocena zależy od faktycznego zakresu wykonywanych czynności.

Czy każdy zakład UPPZ musi posiadać HACCP?

Nie każdy podmiot podlega identycznemu obowiązkowi. HACCP jest jednak wymagany między innymi przy określonych czynnościach związanych z przetwarzaniem UPPZ, biogazem, kompostem, produkcją pet food oraz w znacznej części działalności sektora paszowego.

Czy można rozpocząć działalność przed uzyskaniem zatwierdzenia?

Jeżeli dany rodzaj działalności wymaga zatwierdzenia, zakład nie powinien rozpoczynać jej przed wydaniem właściwej decyzji lub zatwierdzenia warunkowego przez organ.

Czy pomagacie w kontaktach z Inspekcją Weterynaryjną?

Przygotowujemy Klientów do procedury administracyjnej i kontroli, pomagamy kompletować dokumentację, odpowiadać na uwagi oraz wprowadzać wymagane działania korygujące.

Potrzebujesz pomocy w zakresie UPPZ?

Nie wiesz, jak zaklasyfikować materiał, czy działalność wymaga rejestracji lub zatwierdzenia albo jak przygotować dokumentację dla Inspekcji Weterynaryjnej?

W Source of Solutions Poland pomożemy uporządkować proces od strony prawnej, technologicznej i dokumentacyjnej. Przygotujemy rozwiązania odpowiadające rzeczywistej działalności firmy – niezależnie od tego, czy UPPZ powstają w zakładzie, są magazynowane, przetwarzane, transportowane czy wykorzystywane do produkcji innych produktów.

Skontaktuj się z nami i omów zakres doradztwa UPPZ dla Twojego zakładu